Galicia no outono cheira a castañas, un froito que forma parte esencial da nosa gastronomía e que, séculos despois, segue a ser protagonista de tradicións, festas e mesas nesta estación.
Un froito milenario
O castiñeiro, coñecido en galego como castiñeiro, é un dos árbores máis lonxevos de Europa. En Galicia, moitos exemplares centenarios parecen gardiáns do tempo, como o “Castiñeiro Centenario” na pequena aldea de Ramil, Triacastela – Lugo.
A súa presenza marcou a paisaxe rural e montañosa galega durante xeracións. Aínda que se cre que os romanos impulsaron o seu cultivo en Galicia, estudos recentes sinalan que o castiñeiro expandiuse polo noroeste da península hai máis de 20.000 anos.
Desde entón, os seus froitos foron esenciais para a alimentación, especialmente en tempos de escaseza. Tanto foi así que cando chegou a pataca desde América, en Galicia chamábaselle “castaña da terra”, reflectindo a importancia do froito autóctono.
Magosto: do campo á tradición
Durante séculos, a castaña non só alimentou persoas e gando, senón que tamén inspirou refráns, lendas e celebracións populares. Un dos eventos máis emblemáticos é o magosto, festa na que veciños de aldeas e barrios se reúnen para asar e compartir castañas, celebrando a riqueza do outono e a cultura galega.
Calidade recoñecida internacionalmente
A castaña galega destaca polas súas propiedades organolépticas: o seu sabor, aroma e cor son inconfundibles. Por iso, é a única castaña en España recoñecida con Indicación Xeográfica Protexida (IXP) Castaña de Galicia, un selo que garante o seu cultivo e procesamento en Galicia baixo estrictas normas de calidade.
As zonas de cultivo máis importantes inclúen:
- A Coruña: Terra de Melide, Arzúa e Boimorto.
- Lugo: practicamente toda a provincia, agás os municipios da Mariña.
- Ourense: toda a provincia.
- Pontevedra: comarcas de Deza, Tabeiros-Terra de Montes e municipios como Cotobade, A Lama, Campo Lameiro e Cuntis.
O castiñeiro require choivas abundantes e ben repartidas, temperaturas temperadas e veráns cálidos que favorezan a maduración dos froitos, condicións que Galicia cumpre de maneira ideal.
Da tradición á mesa
Hoxe, as castañas consómense asadas, cocidas, en caldos ou acompañadas de leite e valóranse tanto na cociña tradicional como na máis innovadora.
Durante o mes de novembro celebranse festas como a “Festa da Castaña” en Folgoso do Courel ou a “Festa do Magosto” en Ourense, ambas declaradas de interese turístico, onde se pode gozar da castaña e doutros produtos de tempada.
Se aínda non probaches a IXP Castaña de Galicia, é a ocasión perfecta para visitar Galicia e descubrir o seu sabor, aroma e tradición.
