O Entroido é unha das celebracións máis emblemáticas de Galicia, caracterizada pola súa riqueza cultural, tradicións ancestrais e unha profunda conexión coa identidade local. Varios destes entroidos están recoñecidos como Festas de Interese Turístico, destacando pola súa singularidade e atractivo.
Xinzo de Limia
Considerado o entroido máis longo de España e probablmente de Europa, o Entroido de Xinzo de Limia esténdese durante cinco semanas de intensa celebración. Declarada Festa de Interese Turístico Internacional, ten como figura central ás “Pantallas”. Estas emblemáticas figuras, que simbolizan a autoridade e a orde durante a festividade, visten camisa e calzón brancos, capa vermella ou negra, e portan unha máscara característica cunha crista de cores. A súa presenza é inconfundible, xa que fan resoar chocas e golpean vexigas infladas, engadindo un ritmo vibrante ás rúas. O Martes de Entroido celébrase un espectacular desfile de comparsas e carrozas.
Verín
En Verín, o Entroido esténdese durante dúas semanas cheas de actividades, cada unha co seu propio significado, como o Xoves de Compadres, o Domingo Corredoiro e o Xoves de Comadres. O protagonista indiscutible é o “Cigarrón”, cuxa figura se asocia historicamente aos antigos recadadores de impostos. A súa vestimenta é impresionante: unha máscara coroada cunha mitra decorada a man, chaquetilla, camisa branca, gravata vermella, calzóns con borlas e un cinto con seis grandes chocas que resona ao compás dos seus movementos. Armados cun látego, os Cigarróns impoñen orde e engaden dinamismo á festividade. O Xoves de Comadres é unha das veladas máis destacadas, onde as mulleres toman o protagonismo nunha noite chea de alegría e camaradería.
Laza
Recoñecido como un dos máis enxebres de Galicia, o Entroido de Laza mantén vivas tradicións ancestrais que convidan á participación activa de todos. O “Peliqueiro” é a figura central, caracterizado por unha máscara coroada cunha mitra decorada con coloridos motivos, camisa branca, faixa vermella, chaqueta curta, medias brancas e un látego coñecido como “zamarra”. Durante o Luns Borralleiro, levan a cabo eventos emblemáticos como a Farrapada, unha batalla campal con trapos sucios, e a Baixada dá Morena, onde unha figura con forma de cabeza de vaca percorre as rúas, acompañada de burros, formigas e toxos, nunha mostra da riqueza simbólica desta celebración.
Maceda
Ao pé da Serra de San Mamede, o Entroido ten como protagonista ao “Felo”, unha figura que garda similitudes cos Peliqueiros e Cigarróns, pero con características propias. O Felo viches unha máscara decorada con motivos de animais da serra, chaqueta curta, camisa branca, gravata vermella, calzóns con borlas, medias negras e un cinto con chocas. Durante a festividade, os Felos percorren as aldeas, levando a alegría do entroido a todos os recunchos e escorrentando aos malos espíritos co son dos seus chocallos. O sábado previo ao Domingo de Entroido, acompañan na súa baixada á “Marela”, unha tradición marca o inicio das celebracións no centro de Maceda.
Vilariño de Conso
En Vilariño de Conso, o Entroido caracterízase pola presenza dos “Boteiros” e os “Fulións”. Os Boteiros, coas súas máscaras de cartón e tocados coloridos, lideran os desfiles e dan paso aos Fulións, comparsas que, cos seus tambores e instrumentos agrícolas, enchen as rúas de música e ritmo. O día grande é o sábado, co desfile dos Fulións e a Festa do Cabrito, unha celebración que combina tradición, música e gastronomía nun ambiente festivo e participativo.
Cobres
Nas parroquias de Santo Adrán e Santa Cristina de Cobres, en Vilaboa, o Entroido destaca polos seus personaxes: as “Madamas” e os “Galáns”. Estes personaxes, que van de cara, visten traxes adornados con colares e chapeus cheos de flores, plumas e outros adornos de cores. As Madamas e Galáns realizan danzas tradicionais e participan en xogos, mantendo vivas os costumes ancestrais da rexión. O martes entroido é o día grande, con danzas pola mañá e xogos pola tarde, nunha celebración que destaca polo seu folclore e participación comunitaria.
Viana do Bolo
En Viana do Bolo, o Entroido é unha celebración de gran arraigamento que combina tradición, música e gastronomía. O personaxe central é o “Boteiro”, quen lidera os “Folións”, comparsas de 30 a 40 persoas que percorren as rúas tocando tambores e instrumentos agrícolas para espantar aos malos espíritos. O Boteiro distínguese pola súa máscara e un alto tocado de arame e cartón adornado con papeis de cores, así como por un traxe confeccionado con cintas de seda multicolores. Porta unha moca, un pau decorado que utiliza para dar saltos e abrir paso ao folión. A festividade tamén destaca pola “Festa da Androlla”, unha celebración gastronómica na que se degusta este embutido típico da rexión.
Manzaneda
Na localidade de Manzaneda, o Entroido ten como figura emblemática á “Mázcara”. A pesar do seu nome, este personaxe adoita ir co rostro descuberto, levando sobre a cabeza un chapeu cun elaborado e colorido tocado. A súa vestimenta inclúe camisa e polainas brancas con puntillas, mantilla, botas negras, bastón e cintas de cores, ademais dun cinto cargado de chocas que marcan o ritmo da celebración. A Mázcara sempre vai acompañada do Folión ou “Fulión”, unha comparsa que anima a festa con tambores, gaitas e ferramentas agrícolas, percorrendo as aldeas e realizando representacións satíricas coñecidas como foliadas.
Xenerais da Ulla
O Entroido dous Xenerais da Ulla celébrase en diversas localidades das comarcas de Santiago, A Estrada e Vedra, entre outras. Esta festividade caracterízase pola figura dos “Xenerais” e os seus acompañantes, quen, ataviados con vistosos uniformes militares de época napoleónica, percorren as parroquias dacabalo. Un dos momentos máis destacados é o “atranque”, un enfrontamento dialéctico no que dous Xenerais bátense nunha batalla verbal cargada de sátira e humor, abordando temas de actualidade e asuntos locais. Esta tradición única reflicte a historia e cultura da rexión, ofrecendo unha experiencia singular dentro do panorama dos Entroidos galegos.
Marín
O Entroido de Marín é unha celebración que destaca polo seu carácter cultural e tradicional, poñendo en valor costumes ancestrais como o velorio e as figuras das “choronas”. Un dos actos máis significativos é o “Enterro da Sardiña”, declarado Festa de Interese Turístico de Galicia. Esta tradición celébrase o Mércores de Cinza, comezando co velorio da sardiña no Palco da Música desde as 17:00 ata as 20:00 horas. Posteriormente, procédese ao enterro, onde a comitiva fúnebre, acompañada polas “choronas” e numerosos participantes, traslada a sardiña ata o mar para a súa despedida. Este evento simboliza o fin do entroido e a despedida da alegría festiva ata o próximo ano.
Foz
O Entroido de Foz é recoñecido polo seu espectacular desfile de comparsas, sendo un dos eventos máis destacados da comarca. Declarado Festa de Interese Turístico de Galicia, o desfile congrega a numerosas charangas, comparsas e grupos chegados de diferentes puntos da rexión e de Asturias. O evento principal celébrase o sábado, comezando ás 10:00 horas co “Chupinazo” e a actuación de charangas polas rúas da vila. A partir das 16:30 horas, ten lugar o Gran Desfile de Entroido, seguido dun gran baile e actuacións musicais que se prolongan ata a madrugada. A participación de ao redor de 2.000 persoas e a afluencia de público fan deste desfile unha cita ineludible para os amantes do entroido.
Estes entroidos, recoñecidos como Festas de Interese Turístico enriquecen o patrimonio cultural de Galicia, ofrecendo a locais e visitantes a oportunidade de mergullarse en tradicións ancestrais cheas de cor, música e alegría. Ofrecen unha visión profunda da riqueza cultural e a diversidade de tradicións que conforman o Entroido galego.
