Xinzo de Limia

O que presume de ser o entroido máis longo de Europa ten nesta ocasión un novo motivo de orgullo: a súa declaración como festa de interese turístico internacional. Atrás quedan xa xornadas como o Sábado do Petardazo, o Domingo Fareleiro, o  Colgamento do Meco e o Sábado e o Domingo Corredoiro, pero o mellor aínda está por chegar.

• O personaxe: A Pantalla é o personaxe central do entroido de Xinzo. A súa orixe remóntase á época castrexa e simboliza a autoridade e a orde na festa. Poden chegar a xuntarse centenares e co son das campás, os cascabeis e as vexigas infladas que portan marcan o ritmo da celebración.
• Unha xornada que non hai que perderse: Por segundo ano consecutivo, o espectacular desfile de Comparsas e Carrozas celebrarase o Domingo de  Piñata (1 de marzo). Será o colofón perfecto para a festa.

Verín

Dúas semanas cheas de días de festa é o que o entroido de Verín ofrece a todo aquel que queira achegarse ata esta localidade ourensá. E cada xornada ten o seu propio significado: Xoves de Compadres, Domingo Corredoiro, Xoves de  Comadres… ata a aparición do personaxe que protagoniza a celebración: o Cigarrón.

• O personaxe: Conta a lenda que a orixe do Cigarrón é un cobrador de impostos, e por iso ata non fai moito era habitual que pedisen cartos ás persoas que se topaban ao seu paso, feito que mesmo orixinou unha copla moi popular. A súa máscara, coroada cunha mitra decorada a man, as zamarras ou látegos que portan e as chocas que levan á cintura son algúns dos elementos máis rechamantes da súa inconfundible vestimenta.
• Unha xornada que non hai que perderse: As mulleres son as protagonistas dunha das veladas centrais do entroido de Verín, a do Xoves de Comadres, que este ano se celebra o día 20.

Laza

Considerado un dos máis antigos do mundo, o entroido de Laza mantén invariables os seus principais ritos e convida a sumarse de forma activa a todo aquel que queira coñecelo. Iso si, recomendan non gastar moito en disfraces nin en roupa porque alí agárdanche celebracións non aptas para aqueles que non gustan de mancharse, como a batalla campal con trapos sucios do luns de entroido.

• O personaxe: O Peliqueiro é o rei do entroido de Laza. Cobre a súa cara cunha máscara coroada cunha mitra decorada con coloridos motivos e porta camisa branca, faixa vermella, chaquetilla, medias brancas e ligas, chocas e zamarra. O público non pode tocar nin manchar ao  Peliqueiro, pero si convertelo en obxecto das súas burlas e mofas.
• Unha xornada que non hai que perderse: O Luns Borralleiro é unha das xornadas centrais da celebración en Laza. A animación matinal da Farrapada, os Maragatos e a Xitanada dos Burros terá continuación pola tarde coa Baixada da Morena (unha máscara con forma de cabeza de vaca), os burros, as formigas, os toxos e os cobelleiros.

Maceda

Ao abrigo da serra de San Mamede desenvolveuse un entroido cuxo personaxe central garda relación con outras celebracións próximas, pero que presenta tamén as súas propias particularidades. A festa esténdese durante estes días por todo o municipio grazas aos Felos que levan así ata a última aldea o seu espírito anárquico e rebelde.

• O personaxe: O Felo gardan parentesco cos Peliqueiros e os Cigarróns e do mesmo xeito que eles é un personaxe que representa a autoridade na festa. Nacido na Serra de San Mamede (os animais da zona decoran as súas máscaras) durante o  entroido visita todas as aldeas da zona e co son das súas chocas escorrenta aos lobos.
• Unha xornada que non hai que perderse: Antes de chegar ao centro de Maceda, os  Felos cumprirán coa tradición de percorrer as aldeas levando a festa a todos os recunchos do municipio. O sábado 22 comezarán esta viaxe acompañando na súa baixada á  Marela.

Vilariño de Conso

O entroido en Vilariño de Conso gózase cos cinco sentidos, debido a que mesmo o padal ten un peso importante na celebración. Aos seus orixinais personaxes súmase no programa de actividades unha proposta que fará a boca auga dos máis carnivoros.

• O personaxe: O Boteiro é o personaxe estelar do entroido de Vilariño de Conso e encárgase tamén de dirixir ao Fulión, un grupo de persoas que enchen de animación e estrondo as rúas co son dos seus bombos, as súas  gadañas e os seus sachos.
• Unha xornada que non hai que perderse: 31 anos leva xa celebrándose en Vilariño de Conso é a  Festa do Cabrito, aínda que este ano chega cunha importante novidade. Adiántase un día e coincidirá co sábado de entroido, día 22. Ese día, os asistentes, ademais de degustar o prato estrela, poderán contemplar o desfile de Fulións e a exhibición de bombos.

Viana do Bolo

Tamén en Viana do Bolo, o entroido e gastronomía van da man nesta época do ano. O seu entroido esténdese por todo o municipio e os veciños organízanse para levar a festa en forma de folión dun lugar a outro mantendo así viva esta celebración que se conta entre as máis antigas e auténticas de Galicia.

• O personaxe: Boteiros e Folións son os grandes protagonistas do entroido de Viana do Bolo. Os primeiros abren o paso aos segundos e manteñen ao público baixo control dando grandes saltos coa axuda dunha vistosa vara chamada monca. 
• Unha xornada que non hai que perderse: O día 23 será o Domingo Gordo en Viana do Bolo e o programa fai xustiza a esa denominación. Trátase do día grande do seu programa porque, ademais do pregón e os desfiles de  folións, celebrarase a Festa da Androlla, que permitirá aos asistentes degustar este embutido tradicional.

Cobres (Vilaboa)

Aínda que habitualmente asóciase o entroido tradicional aos pobos do interior de Ourense, a parroquia de Cobres (en Vilaboa, Pontevedra) celebra unha festa de raíces seculares e posta en escena inconfundible. Os actos concéntranse en apenas catro xornadas, pero a participación dos veciños é total e, a diferenza da maioría das celebracións, en Cobres non hai máscaras tras as que ocultarse. 

• O personaxe: En Cobres o  entroido é unha celebración chea de música e galantería que ten como principais expoñentes ás Madamas e os Galáns. Estes personaxes portan coidadas vestimentas e interpretan danzas tradicionais.
• Unha xornada que non hai que perderse: O Martes de  Entroido celébrase o día principal do entroido de Cobres coas danzas a cargo das Madamas e os Galáns e a celebración dunha serie de xogos populares entre os que destaca a Corrida do Galo. 

Xenerais da Ulla

Algúns dos municipios da comarca natural que bañan as augas do río Ulla comparten unha singular tradición de entroido: os Xenerais da Ulla. Desde comezos de febreiro ata os primeiros días de marzo, estes personaxes percorren parroquias da Estrada, Boqueixón, Santiago de Compostela, Silleda, Teo, Touro, Vedra e Vila de Cruces protagonizando en cada parada un enfrontamento dialéctico (atranque) no que lembran en clave de sátira algúns acontecementos dos últimos doce meses.

• O personaxe: os Xenerais, vestidos con uniformes de reminiscencias do século XIX, encabezan un nutrido exército do que tamén forman parte os Correos e os  Abandeirados, entre outros personaxes. A orixe desta tradición entronca cos enfrontamentos militares ocorridos na zona no século XIX e relacionados coa invasión francesa, as guerras carlistas e o levantamento de Solís (a Batalla de Cacheiras).
• Unha xornada que non hai que perderse: Os  Xenerais visitarán Lestedo (Boqueixón) o 1 de marzo para sumarse á Festa dá Filloa, así que pode ser a mellor ocasión para gozar das súas irónicas coplas á vez que se degusta un das sobremesas máis tradicionais desta época do ano.

Manzaneda

A situación xeográfica de Manzaneda, en plena montaña, contribuíu á preservación dun entroido que se diferencia en moitos aspectos das celebracións dos municipios veciños, pero que comparte con eles o espírito de festa colectiva e irreverente.

• O personaxe: A Mázcara, a diferenza doutros personaxes do entroido e a pesar do seu nome, non leva o rostro cuberto. Leva un pequeno caixón ao que se sobe para mostrar os seus dotes para o baile, acompaña ás comparsas (aquí chamadas  fulións) e participa nas foliadas (representacións satíricas).
• Unha xornada que non hai que perderse: O  entroido de Manzaneda despídese ao grande o martes 25 co desfile das distintas “fuliadas” polas rúas da localidade e unha comida popular.

Ata aquí o resumo dunhas celebracións que teñen moito máis que ofrecer. Se queres coñecer todos os detalles de cada unha delas podes facelo aquí

Mais, é obrigada para quen visita Verín coñecer a pegada do termalismo na localidade. E ningunha maneira é máis axeitada para facelo que paseando con calma polo parque que rodea o manancial de Cabreiroá.

A soa mención deste nome sitúa a case calquera: Cabreiroá é unha marca moi coñecida en toda España polas augas embotelladas, e o manancial do que xorden está a apenas uns minutos a pé do centro de Verín. A volta é ademais moi agradable, posto que a fonte sitúase no medio dun parque moi amplo, ocupado por grandes árbores de varias especies autóctonas. E agora, un pouco de historia.

O manancial de Cabreiroá fíxose coñecido fóra de Verín canda moitas outras fontes medicinais, no momento de esplendor do termalismo: o tramo final do século XIX. Naquela altura, viaxar para “tomar as augas” era unha actividade propia de xentes distinguidas, e moitas acudían a Verín para tratarse de males diversos. A confirmación para a popularidade de Cabreiroá chegaría no comezo do século XX, cando o doutor Santiago Ramón y Cajal analizou a auga e certificou o seu valor medicinal. Corría o ano 1906, o mesmo no que o médico foi galardoado co Premio Nobel.

O primeiro terzo do século XX foi de gran actividade. O edificio principal é daquela época: trátase dunha deliciosa construción con aires art decó, de planta octogonal, en cuxo centro se atopa a fonte principal, que brota debaixo dunha fermosa cápsula de vidro na que fai burbullas a auga antes de saír ao exterior. Este quiosco era o elemento central dun complexo no que tamén se erixiron un hotel balneario e unha factoría para embotellar as augas, aínda en uso. Coa Guerra Civil o balneario sufriu: foi transformado en hospital e en cuartel, e non recuperou a puxanza ata os anos sesenta. Na actualidade é a actividade de envasado de augas a que máis peso ten. Cabreiroá pasou xa do século de historia con moi boa saúde.

O mesmo se pode dicir do outro manancial famoso de Verín, o de Augas de Sousas. Situado apenas a quilómetro e medio ao sur, é un dos máis antigos de Galicia. Aínda hoxe se pode visitar o antigo quiosco que gorece a fonte, xusto fronte á fábrica de envasado doutra auga que leva o nome de Verín polo mundo adiante.