Situado no municipio lugués de Quiroga, este túnel remóntase ao século II, na época do emperador Trajano, e é unha mostra máis da importancia que a industria aurífera tiña xa en tempos do Imperio Romano. A febre do ouro levoulles a furar montañas en busca do prezado mineral modificando de forma radical a paisaxe e salvando toda clase de obstáculos. Nin sequera o poderoso leito dun río como o Sil lles impediu  levar a cabo os seus plans, tal como nos lembra Montefurado comezando xa polo seu propio nome.

Foi o desexo de extraer o ouro que se escondía no leito areoso do gran meandro que o río traza na zona o que levou aos romanos a proxectar unha maneira de desviar o leito e acometer así unha obra de enxeñería sen parangón no resto do Imperio. As súas dimensións seguen asombrando hoxe en día a quen o contempla desde as marxes das modernas vías de comunicación ou, mellor aínda, desde puntos como o miradoiro de  Anguieiros. As cifras falan por si soas da magnitude da obra a pesar de que un derrube ocorrido en 1934 por mor da erosión provocada por unha gran crecida do río reduciu notablemente o tamaño do túnel. Na actualidade ten unha lonxitude total de 52 metros (fronte aos 120 metros do trazado orixinal) e unha altura e anchura media que roldan os 20 metros. A profundidade da auga sitúase ao redor dos 12,5 metros aínda que varía en función das choivas e do caudal do río.

Crese que o túnel foi escavado mediante unha técnica que consistía en aplicar lume sobre a roca para quentala e despois arrefriala bruscamente con auga para provocar roturas polo cambio térmico. A continuación, con axuda de ferramentas metálicas procedíase a acabar de romper e retirar as placas de lousa. Non se coñecen datos concretos sobre o desenvolvemento dos traballos, pero algúns investigadores sosteñen que o campamento romano desde o que foron supervisados instalouse na aldea de Sesmil e hai quen defende que a orixe dese topónimo tería que ver, precisamente, co tamaño do destacamento alí situado.

O suceso de 1934 non só derrubou parte do túnel e propiciou que o Sil volvese discorrer temporalmente polo seu leito orixinal, senón que provocou que se perdesen os restos da fortaleza que se alzaba a zona do monte que colapsou, o Castelo de Pena dous Curvos. E novas crecidas do río e algúns pequenos desprendementos espertaron nos últimos anos a voz de alarma sobre a necesidade de preservar esta prodixiosa obra que nos segue permitindo viaxar atrás no tempo.

O Soldón é un río pequeno, pero matón. Baixa do Courel facendo sitio entre as abas do monte, saltando de rocha en rocha e esquivando unha vexetación de intenso verdor. Faino con enorme forza en inverno e primavera, pois o desnivel que salva desde o seu nacemento, a 1.160 metros de altura, e a desembocadura no Sil é máis que considerable.

Así, é conveniente pensar en facer esta ruta no mesmo sentido que as augas do Soldón. O trazado comeza un pouco despois da Ferrería de Rugando, un antigo edificio de pasado industrial reconvertido en casa de turismo rural. A ferrería foi fundada polos monxes de Samos arredor do século XVI, aínda que na actualidade apenas se conservan restos da fábrica e o que queda son as antigas vivendas (cunha espectacular lareira presidindo o edificio) e a capela (en cuxa fachada aínda se aprecian unhas intrigantes decoracións circulares).

Facer o camiño en sentido descendente non nos evitará un par de esforzos, pois o traxecto sobe e baixa a carón da corrente, e hai algunhas ascensións certamente complicadas para quen non estea afeito ás camiñadas. En tempo húmido hai que ter coidado de onde se pisa: o firme é en moitas ocasións de lousa espida e pode resultar esvaradío.

A ruta é coñecida como Camiño do Ferradal, e emprega o percorrido dunha antiga vía pola que se baixaban minerais desde as montañas. Percorrelo mostra o penoso que debía de ser o traballo cos medios de transporte de hai un século, pero tamén a fermosura dun bosque pouco transformado polos anos. Boa parte do camiño transcorre baixo soutos dos que aínda hoxe se recollen castañas que están entre as máis saborosas de Galicia. Carballos, freixos e outras especies típicas do monte galego rodean o camiño, que se percorre sempre co Soldón á vista e o seu fero ruxir. Varias pontes de madeira atravesan os regos que desembocan na corrente principal (moito ollo cando o piso de madeira está mollado!), e de vez en cando poden verse antigos sequeiros (secadoiros de castañas) e alvarizas (construcións tradicionais que serven para protexer do mal tempo as colmeas das abellas, que producen aquí un mel excelente).

O Camiño do Ferradal une os lugares de Rugando, Paradapiñol, Paradaseca e Ponte Soldón, e en calquera destas aldeas pode atoparse unha conexión coa estrada principal, do outro lado do río, por se as forzas afrouxan ou o tempo corre inadvertidamente rápido nun lugar no que admirarse ante a beleza natural de Galicia.