Oseira vese observada día tras día polo cumio severo da Pena Veidosa, un monte de 1.000 metros de altitude declarado Lugar de Importancia Comunitaria e percorrido por varios camiños. Son en conxunto máis de 2.000 hectáreas protexidas no corazón da Dorsal Galega, a cabalo entre o municipio de San Cristovo de Cea, no que se atopa o mosteiro, e o de Carballedo. A súa integración na Rede Natura 2000 débese á importancia da flora e da fauna que se gorece nestas lombas, ocupadas na metade da súa extensión por monte baixo.

A erosión producida polo vento, que sopra sen freo nas alturas da Serra, deixou nas zonas altas unha paisaxe característica marcada polos arbustos e os enormes bolos de pedra granítica que recordan en moitos casos os volumes dun castelo medieval. Entre os matos de monte baixo, o visitante pode observar, se ten fortuna, animais tan típicos da fauna galega coma corzos, paspallás, píntegas ou vacalouras, pouco frecuentes noutros montes; e, no ceo, os lagarteiros voando á busca de presas.

A riqueza paisaxística da Pena Veidosa é o contrapunto perfecto para o esplendor patrimonial do Mosteiro de Oseira, que leva sendo o centro espiritual e económico da zona desde hai preto dun milenio. O cenobio fundouno en 1137 un grupo de monxes que buscaban soidade nas abruptas ladeiras destas montañas. O propio topónimo indica que o lugar foi escollido pola inaccesibilidade: “ursaria”, palabra da que deriva o actual Oseira, fala dun territorio no que se escondían en tempo os osos, “ursus” en latín.

Oseira é un prodixio arquitectónico do estilo cisterciense. A igrexa é de comezos do século XIII. A sala capitular, xa do XV, ten unha estrutura desas que, unha vez vistas, xamais se esquecen, sostido o teito por columnas nervadas de fustes que se retorcen sobre si mesmos e coroados por arcos vexetais, case exóticos. A congregación viviu unha época de esplendor nos séculos finais da Idade Media, para despois, chegada a Moderna, encadear unha serie de desgrazas que estiveron a punto de clasurala. En 1552 un espantoso incendio danou gravemente todos os edificios, salvo a igrexa, e chegou a pensarse en trasladar o cenobio a outro lugar.

Porén, os distintos abades conseguiron financiamento (mesmo recorrendo á Coroa) para reconstruír o centro, dotándoo do robusto aspecto actual. Os fermosos claustros son proxectos levados a cabo entre os séculos XVI e XVIII, seguindo os estilos arquitectónicos de cada época. Practicamente abandonado desde a Desamortización de comezos do XIX, non foi ata os anos sesenta do século pasado que se empezou a restaurar sistematicamente.