Porque Muros é unha vila totalmente virada cara ao mar. Construída na aba dun monte, nunha enseada natural dentro da ría de Muros e Noia, desde tempos inmemoriais os buques buscaron abrigo aquí da furia do Atlántico. Cóntase que foi fundada no século XIII polo rei Sancho IV, e da época é a igrexa parroquial de Santa María do Campo. A portada é a orixinal, románica. O interior, que data xa do XV, é realmente apreciable: edificado no denominado estilo gótico mariñeiro, chama a atención polo seu amplo interior iluminado por un rosetón e ventás de arcos apuntados.

Muros foi declarado Conxunto Histórico en 1970 precisamente pola fidelidade coa que conserva a trama urbana medieval e mariñeira. Unha actividade imprescindible para quen a visita é perderse polo casco vello. Non é difícil: as rúas estreitas, as canellas sen saída, as prazas luminosas sucédense segundo os séculos foron dispoñendo. Por fortuna, é moi sinxelo torcer cara ao mar e atopalo. A parte da vila que dá ao porto caracterízase polos arcos propios das vivendas mariñeiras, que en Muros son case sempre apuntados e soportan un ou dous pisos con balcóns corridos ou forxados.

Esparexidas pola zona vella hai varias edificacións de primeiros do século XX nas que se aprecia a pegada modernista: galerías, ventás torneadas, fachadas de cines, o Mercado e detalles nas portadas contrastan vivamente coa sobria arquitectura relixiosa das varias igrexas das que dispón a localidade. O porto é omnipresente e as súas instalacións practicamente rodean o casco urbano. Así, as tarefas dos mariñeiros son parte do espectáculo diario que se vive neste lugar.

Muros é a capitalidade dun municipio que viviu tradicionalmente do mar e que agora recibe, sobre todo na temporada estival, a centos de turistas, atraidos polas espectaculares praias desta costa. Esteiro, Louro, Serres… Cada unha destas pequenas localidades apértase entre a concorrida estrada e os areais, ben resgardados das onda. A traza da paisaxe pode divisarse moi ben subindo aos puntos máis altos do termo municipal, arredor do monte das Paxareiras, onde o impenitente vento fai xirar as aspas dos muíños de vento.

Aínda que, para muíños, os de mareas, que aquí tiveron un momento de gran desenvolvemento hai algo máis de cen anos. En Serres un deles, coñecido como Pozo do Cachón, foi restaurado para dar a coñecer o funcionamento destas instalacións, deseñadas para aproveitar a forza da auga nas desembocaduras dos ríos no mar.

O Monte Louro é unha elevación nada desprezable, pois o seu punto máis elevado atópase a 241 metros de altitude. Esta estatura faise aínda máis esaxerada tendo en conta o que hai arredor: por este, oeste e sur, está rodeado das augas do Atlántico, mentres que ao norte únese con terra firme a través dunha lingua de área e unha planicie presidida pola lagoa do seu mesmo nome.

A lingua de area é a praia de Area Maior, unha das máis grandes dunha zona na que abundan os areais espectaculares. Ten unha lonxitude de preto de quilómetro e medio e as súas altas dunas pechan o acceso ao mar da Lagoa das Xalfas ou de Louro, formada ao se estancaren as augas do río Longarela. Esta zona húmida, que medra en tamaño en época de choivas e alcanza unha profundidade de só dous metros, foi cualificado Lugar de Importancia Comunitaria e nel repousan unha gran cantidade de especies de aves.

Os amantes da observación ornitolóxica pasarán un día fabuloso paseando nesta contorna e avistando especies como o anade real, a focha común, o rascón, o porrón ou mesmo a garza real. A riqueza botánica tamén é de destacar, posto que na zona enraízan especies adaptadas á secura da zona, como a Lilaeopsis Caroliana, que ten aquí o seu único fogar en Galicia.

Como lle ocorre a case toda lagoa que se prece, a de Louro ten tamén a súa lenda: segundo din, baixo as augas hai unha cidade soterrada e nos días de temporal poden escoitarse as campás da igrexa e mesmo as voces dos seus habitantes.

Ao alto do monte pode accederse a través dunha estreita pista. Na súa parte alta existiu durante a Idade Media unha atalaia ou pequeno castelo do que hoxe apenas se distinguen algunhas pedras. Sobre o cantil sitúase o faro, edificado en 1862, desde o que se pode obter unha fermosa panorámica da cosa sur da ría de Muros e Noia, coas brancas praias de Porto do Son presidindo a imaxe. Ao baixar do cumio do monte pódense visitar as praias da contorna (Ancoradoiro, Lariño, San Francisco e a xa mencionada Area Maior), moi concorridas na época de verán.

O Monte Louro é un dos tesouros naturais do Concello de Muros, vila medieval orgullosa da traza que aquela época deixou nas súas rúas. O casco histórico conta cunha tipoloxía de vivendas que transportan ao viaxeiro directamente ao pasado, ao momento no que as lanchas dos pescadores practicamente atracaban ao pé das casas, con amplos soportais apuntados nos que hoxe, en moitos casos, é posible gozar da afamada gastronomía mariñeira local.

View Larger Map