Os feitos tiveron lugar o 10 de novembro de 1890 nun dos espazos máis tráxicos de toda a comarca: o tramo comprendido entre a Punta da Cagada e a Punta do Boi. Alí producíronse polo menos 8 naufraxios, cun total dun cuarto de milleiro de vítimas, pero o do Serpent foi o máis dramático de todos e o que máis pegada deixou.

Este buque da Royal Navy partira do porto de Plymouth, na costa suroeste de Inglaterra, o 8 de novembro con destino a Serra Leona, onde debía relevar a un buque xemelgo, pero a súa travesía viuse truncada tras só dous días de viaxe. As malas condicións meteorolóxicas, as fortes correntes mariñas da zona e –segundo ditaminaron as autoridades inglesas tras a investigación pertinente- un erro de navegación foron os factores que provocaron o seu embarrancamento deixándoo a mercé das ondas e facendo que os intentos por arriar os botes salvavidas fosen en balde. Só tres tripulantes conseguiron chegar vivos a terra e, tras unha longa camiñada ata a aldea máis próxima, pedir auxilio. Nos días seguintes foron recuperándose a maioría dos corpos do resto da tripulación, que recibiron sepultura nun camposanto improvisado preto dos cantís. O lugar sería consagrado un par de semanas despois e desde entón é coñecido como o Cemiterio dos Ingleses.

Durante varios anos os barcos ingleses cuxas travesías os achegaban ata a zona homenaxeaban ás vítimas do Serpent con salvas e coroas de flores. E en datas máis recentes, o cemiterio acolle cada ano chegado o 10 de novembro un acto conmemorativo promovido pola Real Liga Naval Española coa colaboración do  Concello de Camariñas. O camposanto garda os restos e tamén a lembranza das 172 vítimas daquel suceso, pero non é a única pegada que o Serpent deixou en terras camariñás.

A historia do faro de cabo Vilán está ligada de forma directa a aquel suceso. No momento do naufraxio estaba en funcionamento unha instalación antiga, levantada a mediados do século XIX, cuxa luz era alimentada por aceite e cuxo limitado alcance (10 millas) víase ademais interrompido polas pedras máis altas do cabo, o que provocaba que momentaneamente os barcos que navegaban pola zona deixasen de avistalo cando as condicións eran adversas. A traxedia do Serpent acabou por convencer ás autoridades da necesidade de corrixir aquela situación. O novo faro, de 25 metros de altura, levantado nunha zona que se alza a máis de 100 metros sobre o nivel do mar e cun alcance de 40 millas, entrou en funcionamento seis anos despois do tráxico suceso. Foi, ademais, o primeiro faro de España alimentado con enerxía eléctrica.

Outra das pegadas do Serpent en Camariñas pódese ver paseando polas rúas da capital municipal. En agradecemento aos veciños polo auxilio prestado aos tres sobreviventes e polos labores de procura e rescate dos corpos das vítimas, as autoridades inglesas fixeron entrega á localidade de varios agasallos. Un deles foi o barómetro do barco colocado na fachada dunha vivenda situada na rúa Alcalde Noguera Patiño. Alí segue 130 anos despois como testemuña dun suceso gravado a lume na historia da localidade.

Camariñas mira cara ao sur, cara ás protectoras augas da ría que comparte co municipio veciño de Muxía. Pero tamén se asoma cara ao norte, cara á perigosa ondada do océano, un espazo convertido á vez en fonte de vida para este pobo de pescadores e en escenario de tráxicos sucesos cuxa pegada aínda permanece visible a modo de recordatorio dos perigos do mar e de homenaxe aos que perderon a vida. E é alí, onde as ondas golpean unha franxa de terra que alterna area e roca, onde podemos atopar un espazo que xunta boa parte dos atractivos que converteron Camariñas nun lugar de parada ineludible para todos aqueles que visitan a Costa da Morte.

Famoso polo seu encaixe de palillos, o municipio ten moito máis que ofrecer. Un bo exemplo diso é a zona de Reira, un espazo que se atopa a medio camiño entre os cabos Vilán e de Trece. É este un lugar golpeado polo mar e polo vento, pero que nos regala varias praias de area branca (Area Grande, Area Longa, Pedrosa…) onde gozar da calor e das súas augas nas xornadas estivais, pasear en calquera época do ano e contemplar as súas fantásticas vistas. Cara ao oeste álzase a silueta do cabo Vilán e o seu emblemático faro, un edificio construído a finais do século XIX tras o tráxico afundimento do cruceiro británico Serpent, no que faleceron case dous centos de persoas.

O faro lémbranos o perigo da zona, pero regálanos tamén a vista con belas estampas, especialmente á noitiña cando a luz do sol comeza a desaparecer e a ser substituída polo potente feixe artificial da torre levantada sobre o cabo. Son moitos os que acoden ata os seus pés para contemplar ese espectáculo, pero desde a zona de Reira atopamos unha panorámica diferente da posta de sol.

Non é ese o único prodixio da natureza do que podemos gozar no lugar. A auga e as rochas tamén se alían alí para regalarnos auténticas obras de arte que fan ao espectador dubidar se a natureza foi capaz de esculpir pezas de formas tan singulares. É o que ocorre cando contemplamos a Pedra dos Namorados, dúas moles que parecen fundirse en apaixonado bico, ou cando descubrimos que quen bautizou con ese nome á Pedra do Oso estaba a facerlle xustiza. Custa crer que o animal pétreo que se alza desafiante sobre as rochas non fose modelado por unha man humana. A súa figura é un dos puntos máis fotografados de Camariñas e atrae a atención de moitos curiosos e visitantes. Parte da súa fama actual débese a un curioso suceso ocorrido hai agora 18 anos, cando a pedra desapareceu misteriosamente da súa morada habitual. Poucos días despois de que os veciños alertarán da subtracción a figura foi localizada na Coruña, cidade ata a que fora transportada por unha empresa para empregala como ornamento dunha nova construción. A Pedra do Oso regresou a Reira sen unha das súas patas, pero o suceso serviu para poñer en valor este monumento natural.

Nas súas inmediacións, pero un pouco máis afastadas do mar, outras pedras chaman tamén a atención dos visitantes, aínda que neste caso non se trata de caprichos da natureza, senón do legado de actividades desenvolvidas polos antigos habitantes da zona. É o caso da Mámoa de  Reira, un monumento funerario megalítico cuxa construción se remonta ao período comprendido entre o Neolítico e a Idade de Bronce. Baixo o cúmulo de pedras e terra repousan os restos das persoas que alí viviron hai varios milenios. Máis recente é o Foxo dos Lobos construído non moi lonxe de alí e que garda o recordo dunha práctica común de moitos puntos de Galicia, pero desaparecida hai máis dun século. Trátase de dúas paredes de pedra que converxen nun foso e que eran empregadas para capturar aos lobos que ameazaban o gando.

Todos estes espazos están ao alcance de calquera persoa que visite a zona e daqueles que sigan o trazado de varios dos itinerarios que cruzan esa parte do litoral camariñán, como os roteiros municipais Costa da Morte e Litoral, ou a quinta etapa do Camiño dos Faros.

Man desenvolveu na Costa da Morte unha peculiar forma de vida que espertou suspicacias ao principio, pero que acabou por calar nos habitantes do lugar. Eremita e artista, esquivo e incomprendido, pero tamén visionario en moitos aspectos, fíxose famoso pola súa peculiar vestimenta, apenas cuberto por un taparrabos, e polo lugar que elixiu para reconstruír a súa vida: un espazo xunto ao mar, sen electricidade nin auga corrente, pero en pleno contacto coa natureza, arrolado polas ondas e no que puido dar renda solta á súa pulsión artística.

A súa comuñón co medio que o rodeaba e a forma de vida que elixiu non foron sempre ben entendidos, pero a coherencia coa que desenvolveu a súa vida acabaron por impoñerse aos prexuízos.  Man dedicouse a modelar a paisaxe que o rodeaba dando forma ás pedras e aos obxectos que arrastraba o mar, pero tamén ao cemento do dique construído nas inmediacións do xardín museo que foi levantando cos anos. 

Durante os 40 anos que pasou en Camelle, Man foi creando tamén unha inxente cantidade de material artístico en forma de debuxos, textos e fotografías. E quixo que aqueles que o visitaban puxesen tamén o seu gran de area achegando as súas propias ilustracións aos cadernos que ía completando.

Coa marea negra do Prestige, a súa imaxe, marcada pola dor, converteuse nunha icona da catástrofe e contribuíu tamén a avivar a onda de solidariedade que atraeu ata as costas galegas a miles de voluntarios dispostos a loitar contra a marea negra. Pero o golpe que sufriu o lugar que convertera no seu fogar e a natureza que tanto amaba foi demasiado para Man. O 28 de decembro do 2002 falecía, segundo contan, por mor da tristeza en que se sumiu.

O seu legado debátese hoxe entre a supervivencia e o regreso á natureza. O Museo  Man de Camelle aberto nun edificio de titularidade municipal converteuse en depositario dunha parte importante da súa produción artística e acolle unha exposición que profunda na relación de Man co medio en que viviu. Alí pódense atopar fotografías, bosquexos, documentos con aforismos, obxectos persoais, cadernos, debuxos realizados polas persoas que o visitaban e  algunhas das pezas que creaba cos obxectos que arrastraba o mar. E a que foi a súa vivenda, a Casa do Alemán, xunto ao mar, aínda permite apreciar como era o seu humilde modo de vida, aínda que o paso do tempo e a acción dos elementos (mareas e temporais) fixo xa estragos no seu xardín museo mentres prosegue o debate entre aqueles que defenden que habería que protexer tamén esas creacións e os que consideran que Man preferiría que fose a propia natureza a que tomase esa decisión. No que non hai dúbida é en que a súa mensaxe de conexión coa nosa contorna natural permanece máis viva que nunca.