Viveiro

Esta localidade da Mariña lucense presume de celebrar unha Semana Santa que mereceu a consideración de festas de interese turístico internacional e que destaca, entre outros motivos, polo valor artístico dos seus pasos, algúns dos cales son articulados. Máis de douscentos anos suma xa o Paso da Cea, creado a comezos do século XIX por un artesán empregando a mariñeiros da zona como modelos para dar forma ás figuras dos Apóstolos. As procesións da Última Cea, O Prendemento, O Encontro e o Santo Enterro son algunhas das máis emotivas e vistosas do seu calendario habitual. Este ano non se poderá gozar delas na rúa para evitar aglomeracións, pero si se manterá o culto nas igrexas e organizaranse exposicións e actividades virtuais.

Máis información en http://semanasantaviveiro.com/

Ferrol

Desde o ano 2014 a Semana Santa ferrolá goza tamén do recoñecemento como festa de interese turístico internacional. Desde o Domingo de Ramos ata o Domingo de Resurrección, as cinco confrarías da cidade organizan un total de 24 procesións que enchen de fervor e vistosidade as rúas de Ferrol. Os principais actos desenvólvense entre os barrios de Esteiro e A Magdalena durante as xornadas do mércores, o xoves e o venres santo. Este ano, esas procesións serán substituídas por actos alternativos, que se desenvolverán nas sedes de cada irmandade de Semana Santa e nas praza das Angustias, Amboage e Contraalmirante Azarola Gresillón respectando as medidas sanitarias e as restricións de aforo establecidas polas autoridades.

Máis información en http://www.semanasantaferrol.org/

Santiago de Compostela

As rúas da cidade do Apóstolo son o inmellorable marco para o desenvolvemento dunha Semana Santa, declarada de interese turístico de Galicia, e que experimentou nos últimos anos unha intensa revitalización, tal como demostra o feito de que Compostela conte xa con máis dunha ducia de confrarías. Os seus membros son os responsables de organizar as 17 procesións coas que se recrean os principais episodios da paixón, a morte e a resurrección de Xesucristo. Os actos previstos nesta ocasión desenvolveranse entre o 26 de marzo e o 11 de abril, aínda que tamén prescindirán das procesións para evitar os riscos sanitarios derivados da aglomeración de persoas. No seu lugar, as actividades organizadas pola xunta de confrarías trasladaranse ás súas propias sedes e a outros espazos pechados nos que se poida controlar o aforo e o cumprimento das medidas sanitarias.

Máis información en  https://www.semanasantasantiago.es/es/inicio/

Fisterra

Os tradicionais festexos de Semana Santa de Fisterra, declarados tamén festa de interese turístico galego, suman nesa localidade da Costa da Morte unha singular recreación que ano tras ano congrega a miles de persoas converténdose así no acto principal do seu extenso programa. Ten lugar o Domingo de Resurrección e os propios veciños encárganse de dar vida aos protagonistas da resurrección de Xesucristo. Do mesmo xeito que o ano pasado, os promotores das actividades tiveron que cancelar as procesións e a citada representación, pero si se manteñen os actos litúrxicos previstos no interior da igrexa parroquial de Santa María dás Areas, e para evitar que as limitacións de aforo impidan a fieis e curiosos tomar parte, a Xunta de Confrarías da Semana Santa de Fisterra retransmitiraos en directo a través do seu espazo en Facebook.

Máis información en https://www.facebook.com/semanasanta.fisterra/

Lugo

A celebración de actividades alternativas centradas nas procesións que deberían desenvolverse cada día é a idea na que están a traballar os responsables da xunta de confrarías de Lugo para manter viva a Semana Santa na cidade da muralla, festa tamén de interese autonómico. Os veciños non poderán ver a procesión do Santo Sacramento (acontecemento singular ligado ao privilexio do que goza a súa Catedral de expoñelo de forma permanente) nin o vistoso encontro entre Xesucristo e a Virxe, pero si sumarse, coas consecuentes limitacións de aforo, aos actos que serán organizados en xornadas sinaladas como o Domingo de Ramos, e o Xoves e o Venres Santo. 

Máis información en http://www.semanasantadelugo.com/es/noticias

Mondoñedo

As procesións que se celebran desde o Domingo de Ramos ata o Domingo de Resurrección converten a Semana Santa nunha das principais festividades do calendario mindoniense e propiciaron que teña tamén a consideración de festa de interese turístico galego. As súas orixes remóntanse, polo menos, ao século  XVI, e aínda que nesta ocasión os veciños non poderán tomar as rúas para asistir a estas escenificacións de gran fervor e solemnidade, si poderán acudir a monumental catedral para seguir as diferentes misas previstas ao longo deste ciclo festivo. 

Máis información en  https://www.facebook.com/turismomondonedo

Betanzos

Declarada de interese turístico autonómico no ano 2017, a Semana Santa de Betanzos destaca especialmente polas procesións do Domingo de Ramos e do Xoves e o Venres Santo, sendo a coñecida popularmente como Os Caladiños a máis famosa de todas elas. Por segundo ano consecutivo as rúas non serán escenario do tradicional percorrido dos pasos e os confrades e nazarenos, pero os actos litúrxicos manterán vivo o seu espírito e as redes sociais contribuirán á súa promoción tal como ocorreu hai un ano, cando foron difundidos a través da canle en YouTube da Unidade Pastoral de Betanzos.

Máis información en  https://www.facebook.com/semanasantabetanzos

Cangas

O valor artístico dos seus pasos, algúns deles articulados para conferir máis realismo á celebración, a súa antigüidade e o seu arraigamento converten a Semana Santa de Cangas nunha das máis destacadas da provincia de Pontevedra e permitíronlle tamén ser declarada de interese turístico de Galicia. Algunhas das súas confrarías foron fundadas hai xa tres séculos e o seu labor contribuíu a que procesións como a da Santa Cea, a Negación de San Pedro ou o Santo Encontro congreguen a numeroso público. Ningunha delas sairá este ano, pero mantéñense algúns actos litúrxicos e confrarías como a Irmandade das Dores e da Soidade animan aos veciños a decorar os seus balcóns con bandeiras conmemorativas.

Máis información en https://cangas.gal/es/areas/turismo/fiestas-y-festivales/semana-santa

Paradela (Meis)

A implicación de toda a parroquia de Paradela, no municipio pontevedrés de Meis, converteu a súa Semana Santa noutra das máis destacadas de Galicia e por elo, tamén, de interese turístico autonómico. Os propios veciños convértense en actores por uns días para dar vida aos principais personaxes dos episodios centrais do relato bíblico: a entrada triunfal de Xesús en Xerusalén, a Última Cea, o Prendemento de Cristo, o xuízo, o vía crucis… Todas elas son escenificacións que, do mesmo xeito que hai un ano, volverán caer nesta ocasión do programa de actividades polas restricións da covid, aínda que, probablemente, a confraría volverá aproveitar as redes sociais para organizar unha Semana Santa Virtual.

Máis información en http://bit.ly/semanasantaparadela

Co éxito ás súas costas grazas ás súas empresas de importación, voltaron a Galicia, a Betanzos, en 1893 para mellorar a situación que a eles lles levara a “facer as Américas”. O seu principal obxectivo era combater o paro. Para iso construíron unha serie de edificios de carácter social creando así postos de traballo para os seus veciños. 

 En 1902 constrúen o lavadoiro público gratuíto á beira do río Mendo. Contaba con dúas filas de lavadoiros, para usalos en función das mareas, nos que cabían 22 lavandeiras á vez.

 En 1908 crean o Padroado Benéfico-Docente García Irmáns, co obxectivo de proporcionar vivenda, roupa, alimentos e coidados médicos a anciáns; ademais de educación e ensino aos mozos. Construíronse para iso dous edificios. A escola foi inaugurada en 1914 e o asilo en 1912. Os edificios daquela época eran maxestosos e contaban cos maiores avances da época.

 Pero o seu empeño por sacar ao seu pobo da miseria non quedaría aí. En 1917 crean a Escola Jesús García Naveira, hoxe en día convertida en gardería municipal.

 Aínda que, sen dúbida, a súa gran obra, na que máis tempo e diñeiro investiron, é o Parque do Pasatempo. A súa construción iniciouse en 1893. O seu obxectivo era plasmar as vivencias das súas numerosas viaxes,  polo que se concibiu como un parque enciclopédico. Grutas prehistóricas, estatuas de afamados escritores, reloxos marcando as horas das principais capitais do mundo, estanques, murais esculpidos en relevo coa muralla Chinesa, a pirámide de  Keops ou a Canle de Panamá, eran algúns dos elementos destacables deste recinto, precursor dos actuais parques temáticos e que abriu as súas portas en 1914. 

 En honra e agradecemento polo seu labor de mecenado durante tantos anos, o concello de Betanzos poñería o seu nome á praza principal, pasándose a chamar Praza Irmáns García Naveira e trasladando alí a estatua de ambos irmáns que ata entón se atopaba no Parque do Pasatempo.

Isto último é especialmente certo no caso dos irmáns Juan e Jesús García Naveira. Nacidos a mediados do XIX, sendo apenas uns rapaces marcharon de Betanzos cara a Buenos Aires, onde fundaron varios negocios e amasaron un capital apreciable. Lonxe de esquecerse da súa vila natal, estiveron sempre moi ligados a ela. Financiaron a creación do asilo de anciáns e de escolas infantís, pagaron lavadoiros, institucións para o coidado das persoas con discapacidade… E proxectaron unha das obras máis extravagantes da súa época, o inconfundible Parque do Pasatempo.

O Pasatempo érguese nas aforas de Betanzos como un recordo da intención dos García Naveira de ilustrar aos betanceiros. Quería ser un resume acelerado de todos os lugares, de todos os animais, de todos os saberes do mundo. A instalación xurdiu por iniciativa de Juan, que volveu a Galicia antes do cambio de século, mentres o irmán quedaba en América ao cargo dos negocios familiares. O Pasatempo foise facendo pouco a pouco ata ocupar nada menos que 90.000 metros cadrados.

Na actualidade pode visitarse unha parte do construído, e a experiencia é fascinante. O Pasatempo conta con versións de miniatura do estanque do Retiro madrileño, as pirámides de Exipto, a mesquita do Cairo ou a boca do inferno de Bomarzo. Hai tamén unha casa de espellos, un invernadoiro, innumerables paneis explicativos sobre momentos clave da historia de América Latina, unha deliciosa “árbore xenealóxica do capital” cun diagrama sobre como facer fortuna, reloxos para coñecer a hora en calquera cidade do planeta, e tamén representacións gráficas de inventos naquel momento revolucionarios coma o aeroplano ou o funicular e retratos de animais exóticos. Boa parte do que había (bustos dos emperadores romanos e de papas, leóns de mármore…) perdeuse durante o século XX.

Furando a lomba sobre a que se asenta o parque hai unha rede de túneles subterráneos que comunican a parte alta (coroada por un enorme león-miradoiro) coa reprodución do estanque do Retiro, a través dunha serie de cavidades cheas de sorpresas en forma de estalactitas e animais fantasiosos, reproducindo unha sorte de inferno que fará as delicias dos paseantes máis pequenos. Non toda a rede é visitable na actualidade. Nun territorio entre a realidade e a lenda, cóntase que os pasadizos atravesaban todo o parque ata chegaren mesmo ao centro de Betanzos, ás igrexas do casco vello ou á casa de Juan García Naveira, aínda que ninguén os atopou.

Precisamente fronte a esta casa, no Campo da Feira (hoxe nomeado como Praza Irmáns García Naveira), érguese unha curiosa estatua dos dous filántropos na que un deles fala por teléfono. Segundo a colocación orixinal das esculturas no parque, estaría chamando á estatua da Caridade Romana (que hoxe segue ao lado do Pasatempo), que aleita a un pobre co seu propio peito, indicándolle que en Betanzos o lugar para o desgraciado era o asilo… que os propios García Naveira construíran. Dúas personalidades fascinantes, sen dúbida.

Primeiro, o contexto. A tumba da que falamos atópase na igrexa de San Francisco, un precioso templo dos que converten a Betanzos en localidade de visita obrigada para os amantes da arte. Non sabemos se será a capital do misterio, pero si o é do gótico galego, pois tanto esta basílica como a que se atopa xusto enfronte, a de Santa María do Azougue, están entre as mellores mostras deste estilo que se atopan na Comunidade.

San Francisco data do século XIV. Edificouse co patrocinio dun dos nobres máis poderosos da Península na época, Fernán Pérez de Andrade O Bo, sobre un edificio románico anterior. Non é pois casualidade que a peza máis destacada de todo o conxunto sexa, precisamente, a tumba deste cabaleiro, monumental e sostida por un xabarín e un oso.

No brazo dereito da cruz, segundo se mira cara ao altar, atópase a tumba do personaxe descoñecido que, ao longo dos anos, foi obxecto de numerosas especulacións. Na cuberta pode observarse a efixie deitada dun home de ollos probablemente riscados e cunha estraña vestimenta longa. O que máis chama a atención é, con todo, a súa barba trenzada, tan típica dos orientais como inaudita cando pensamos nun galego do século XV, data de probable construción do sepulcro. Quen era, pois? Hai quen opina que se trata do lugar de último descanso dun comerciante chinés falecido en Betanzos hai medio milenio. Tamén se comentou que podería ser un peregrino a Santiago procedente das terras do Imperio do Sol, vido a morrer ás dos Andrade. A súa efixie, tan estraña e fóra de lugar nun templo cheo de tumbas de cabaleiros medievais á europea, resulta fascinante.

Porén, a explicación máis plausible dada ata o momento é a que expuxo Alfredo Erias Martínez hai xa bastantes anos no Anuario Brigantino. Nun parágrafo inequívocamente titulado ¿Un oriental en Betanzos? Non, máis ben un médico desmontou con moita graza que o mito, que data só nos anos oitenta do século pasado: “Non cabe dúbida que a historia dun Marco Polo á inversa sería unha bomba”, di, mais “deducir de todo isto que a finais do s. XIV ou principios do XV un mogol foi enterrado na igrexa de San Francisco de Betanzos é aventuradísimo”. Analizando a feitura do sepulcro, comparándoo con outros existentes noutras comunidades, chega á conclusión de que a colocación das mans cruzadas sobre o ventre e a perilla trenzada non son tan inhabituais como parecería. De feito, disto última existe un exemplo no Pórtico da Gloria de Santiago, recorda. Todo isto lévao a concluír que era un personaxe de rango elevado, pola vestimenta longa, probablemente un médico moi respectado.

A súa historia remóntase á época de Enrique IV, xa que foi el o que autorizou por primeira vez a celebración dunha feira anual de trinta días de duración e libre de impostos, tributos, portazgos e alcabalas. Este acontecemento tería lugar entre os días 1 e 30 de novembro e formalizouse mediante carta de privilexio no ano 1467. Sete anos máis tarde, eran os Reis Católicos os que confirmarían dita celebración, e dita feita celebraríase ata finais do século XVIII, sendo un dos acontecementos comerciais de maior importancia do Reino de Galicia.

No ano 1998, os betanceiros retoman a tradición celebrando a primeira edición da “Feira Franca Medieval” actual, entre os días 10 e 12 de xullo, e dende entón, a segunda fin de semana deste mes, a cidade volve ao pasado. Así pois, recrean o mercado medieval con todo luxo de detalles: engalánanse as rúas con estandartes, as xentes visten de época, decenas de artesáns mostran o seu traballo, prográmanse actuacións e invítase a participar en obradoiros e actividades ao aire libre. Os máis coñecidos son, quizá, a queima da bruxa, os torneos medievais con loita de guerreiros a cabalo e as mostras de cetrería, malabares e tiro con arco. Ademais, realízanse representacións de importantes feitos históricos da vila coa participación da veciñanza, entre os que se inclúe o gran incendio producido na cidade no 1569, a chegada do Señor de Andrade á cidade, a Batalla de Figueiras ou a Revolta Irmandiña. Tamén se fai unha recreación histórica, na terceira xornada, da peste e as enfermidades que asolaron a cidade no ano 1381 e que acabaron co apresamento e posterior expulsión dos leprosos da cidade.

Por todo iso, esta celebración ten unha afluencia de público masiva e que, con cada edición, supera as súas marcas. Tanto é así que, no ano 2013, o evento recibe o distintivo de Festa Galega de Interese Turístico. Isto débese, en parte, á gran implicación da xente na Feira, vestíndose de época e invitando a todo o que os visita a participar tamén diso, o que crea un ambiente festivo digno de ver.

Este ano, a Feira Medieval de Betanzos prepárase para a súa edición número XX, e celebrarase entre o 7 e o 9 de xullo, polo que todo o que esté interesado en deixarse levar polo encanto do pasado, terá aquí unha cita ineludible.

FUNDACIÓN CIEC, CENTRO INTERNACIONAL DE LA ESTAMPA CONTEMPORÁNEA
Rúa do Castro, 2. 15300 Betanzos
T.: 981 772 964 F.: 981 774 367
e-mail: ciec@fundacionciec.com
web: www.fundacionciec.com

Obradoiros e colección de arte gráfica nas distintas técnicas, tanto tradicionais (gravado calcográfico, litografía, xilografía, serigrafía e as súas derivacións técnicas), como as últimas tecnoloxías aplicadas á estampa. Cursos monográficos en Semana Santa “Evolución Gráfica” e verán “Gráfica”. Máster sobre a obra gráfica. Cursos, obradoiros libres e estancias de traballo todo o ano. Museo da Estampa.

Prezo: 1 €.

Particularidades: Visitas guiadas de grupos, previa cita.

Horario:
XULLO – AGOSTO: Luns – Sábado de 10:00 a 14:00 e de 16:00 a 21:00 h. Domingo e festivos pechado.
SETEMBRO – XUÑO: Martes – Sábado de 10:00 a 14:00 e de 16:00 a 20:00 h. Luns, domingo e festivos pechado.

View Larger Map

MUSEO DAS MARIÑAS
Rúa Emilio Romay, 1. 15300 Betanzos
T. / F.: 981 771 946
e-mail: bibli1@alsernet.es
web: www.betanzos.net

O museo comparte instalacións coa biblioteca e o arquivo municipal no antigo Mosteiro de Santo Domingo. Mostra de pezas arqueolóxicas procedentes da comarca, así como varias seccións dedicadas á etnografía, ó traxe galego e ás táboas do apostolado da Escola de Rubens. Destaca a colección de tapices e encaixes, depósito da Fundación Jiménez Cossío. Prezo: 1,2 €.

Particularidades: Acceso gratuíto: Para grupos escolares, menores de 14 anos acompañados de persoa responsable, titulares do Carné Xove, maiores de 65 anos residentes en Betanzos e colaboradores do Anuario Brigantino.

Horario: Luns – Venres de 10:00 a 14:00 e de 16:00 a 20:00 h. Sábado de 10:30 a 13:00 h. Domingo e festivos pechado.

View Larger Map